Dưới đây là 3 lỗi phổ biến nhất khiến bài luận học bổng doanh nghiệp bị loại đáng tiếc, kèm hướng khắc phục cụ thể để bạn chỉnh sửa đúng hướng.

Lỗi 1: Viết bài luận chung chung, áp dụng cho mọi học bổng

Đây là lỗi xuất hiện ở phần lớn bài luận không đạt, kể cả những hồ sơ có thành tích rất nổi bật.

Biểu hiện thường gặp:

- Mở bài “an toàn”: “Tôi là sinh viên chăm chỉ, ham học hỏi…”

- Giá trị bản thân mô tả chung chung, có thể gửi cho bất kỳ doanh nghiệp nào

- Không nhắc đến doanh nghiệp cấp học bổng (hoặc chỉ nhắc qua loa)

Vấn đề cốt lõi:
Học bổng doanh nghiệp thường không tìm “sinh viên giỏi nhất”, mà tìm “sinh viên phù hợp nhất”: phù hợp với giá trị, tinh thần, định hướng và kỳ vọng của doanh nghiệp.

Ví dụ định hướng giá trị (minh họa)

- Panasonic: coi trọng kỷ luật, bền bỉ, tinh thần đóng góp dài hạn, phát triển con người…

- CFA/chuẩn nghề nghiệp tài chính: nhấn mạnh tư duy phân tích, đạo đức nghề nghiệp, cam kết học tập dài hạn…

Cách khắc phục:
Trước khi viết, hãy trả lời rõ 3 câu hỏi:

1. Bạn là ai? (định vị bản thân bằng 2–3 từ khóa)

2. Vì sao bạn phù hợp với giá trị của học bổng/doanh nghiệp này? (nói bằng dẫn chứng)

3. Học bổng tạo giá trị gì cho bạn (ngắn hạn – dài hạn), và từ đó bạn tạo giá trị gì trở lại?

Lỗi 2: Kể thành tích thay vì kể câu chuyện

Nhiều bài luận viết giống một bản CV kéo dài: nhiều số liệu, nhiều gạch đầu dòng, nhưng thiếu “hồn”.

Biểu hiện thường gặp:

- Liệt kê GPA, giải thưởng, CLB, dự án… theo dạng danh sách

- Không có cao trào, không có mâu thuẫn, không có sự thay đổi

- Không cho thấy cách bạn suy nghĩ và trưởng thành

Hội đồng đang tìm gì?
Họ không thiếu người giỏi. Họ cần người:

- Có tự nhận thức (biết mình là ai, điểm mạnh/yếu gì)

- Biết học từ thất bại

- Có động lực nội tại và định hướng rõ ràng

Công thức kể chuyện hiệu quả:
Áp dụng cấu trúc sau để bài luận có chiều sâu và tạo ấn tượng:

SITUATION → STRUGGLE → SHIFT → DIRECTION

- SITUATION: Bạn từng ở bối cảnh/tình huống nào?

- STRUGGLE: Bạn gặp khó khăn/mâu thuẫn gì?

- SHIFT: Bạn nhận ra điều gì và thay đổi ra sao?

- DIRECTION: Điều đó dẫn bạn đến mục tiêu hiện tại như thế nào?

Gợi ý: mở bài không nhất thiết phải bằng thành tích. Một điểm “chạm” (một lần sai, thất bại, hoang mang, bước ngoặt) thường khiến người đọc nhớ lâu hơn.

Lỗi 3: Hứa hẹn quá nhiều nhưng không chứng minh khả năng thực hiện

Một dạng “văn mẫu” rất dễ bị đánh giá thấp là: “Tôi muốn đóng góp cho xã hội, doanh nghiệp, đất nước…” nhưng không có kế hoạch cụ thể.

Vì sao lỗi này nguy hiểm?
Doanh nghiệp đánh giá ứng viên bằng tính thực tế:

- Bạn có hiểu giới hạn hiện tại không?

- Bạn có kế hoạch phát triển hợp lý không?

- Bạn có gắn mục tiêu với năng lực, ngành học, chương trình học bổng không?

Lỗi thường gặp:

- Mục tiêu quá lớn (CEO, thay đổi ngành, phát triển đất nước…) nhưng thiếu lộ trình

- Không có mốc thời gian

- Không liên kết mục tiêu với năng lực hiện tại và nguồn lực từ học bổng

Cách khắc phục:
Thay vì nói “sẽ đóng góp lớn”, hãy viết theo logic phát triển:

- 1–3 năm tới: bạn cần phát triển kỹ năng/kiến thức gì?

- Điểm nghẽn hiện tại của bạn là gì và học bổng giải quyết ra sao?

- Sau khi nhận học bổng: bạn sẽ học/ làm/ tham gia hoạt động gì khác đi (cụ thể, có lý do)?

Ví dụ cách viết “thực tế” hơn:

- “Trong 12 tháng tới, tôi tập trung củng cố X bằng việc A/B/C…”

- “Học bổng hỗ trợ đúng phần còn thiếu (điểm nghẽn) là…, giúp tôi đạt mục tiêu…”

- “Tôi sẽ ứng dụng ngay qua dự án/CLB/thực tập…, đo lường bằng…”

Checklist nhanh trước khi nộp bài luận

Trước khi gửi, hãy tự kiểm tra:

- Bài luận có “đo ni đóng giày” cho đúng doanh nghiệp/học bổng không?

- Có 1 câu chuyện rõ ràng, có thay đổi, có bài học không?

- Mục tiêu có mốc thời gian – hành động – tính khả thi không?

- Mọi điểm mạnh đều có dẫn chứng (không chỉ khẳng định)?

Gợi ý thêm: Nếu bạn đang viết cho một học bổng cụ thể, hãy đọc kỹ trang giới thiệu chương trình, giá trị cốt lõi của doanh nghiệp, tiêu chí đánh giá và các hoạt động nổi bật của họ - vì “phù hợp” luôn quan trọng ngang “giỏi”.

Bài viết được biên tập theo hướng chia sẻ kiến thức, tham khảo nội dung từ bài viết của Hoàng Diệu Linh.