Bị từ chối trong quá trình tìm việc là chuyện hết sức bình thường, kể cả với những người đã có kinh nghiệm dày dặn. Trong suốt gần 10 năm, từ hồi còn là sinh viên cho tới khi đi làm, 26 công ty đã được nộp hồ sơ nhưng chỉ vỏn vẹn 7 nơi gọi phỏng vấn. Có rất nhiều lý do dẫn đến việc bị từ chối, từ không phù hợp định hướng công ty, không phù hợp năng lực vị trí cho đến không phù hợp văn hóa doanh nghiệp. Với các bạn sinh viên hoặc mới ra trường 1-2 năm, câu chuyện tìm việc vì thế càng trở nên khó khăn hơn, nhưng đó cũng là điều dễ hiểu.

Một số ít bạn thực sự giỏi, có điều kiện gia đình tốt, networking rộng hoặc tìm được hướng đi phù hợp như idol TikTok, thiết kế, content sẽ có chặng đường tìm việc tương đối suôn sẻ, thậm chí không cần đi tìm việc theo cách truyền thống. Tuy nhiên nhóm này chiếm tỉ lệ rất nhỏ, dù trên mạng xã hội thường xuất hiện với tần suất dày đặc khiến nhiều người lầm tưởng đó là số đông. Phần lớn còn lại là những bạn không có gì nổi trội hơn so với bạn bè đồng trang lứa, phải vật lộn khá lâu mới tìm được công việc phù hợp, thậm chí là công việc đầu tiên trong đời. Quan trọng hơn, ở giai đoạn này hầu như chưa có kinh nghiệm gì, kể cả kinh nghiệm đi tìm việc.

Đứng ở góc độ nhà tuyển dụng, đam mê hay sở thích của ứng viên thường không phải là yếu tố được quan tâm hàng đầu. Thay vào đó, điều nhà tuyển dụng thực sự chú ý là một chiếc CV chỉn chu, nêu đúng nguyện vọng, mục tiêu và các kỹ năng đã tự tích lũy được. Bên cạnh đó là một vòng phỏng vấn với những câu hỏi được trả lời hiệu quả, một tinh thần tự tin, khả năng giao tiếp chuyên nghiệp, cùng nền tảng kiến thức lý thuyết cơ bản ở mức ổn. Đây mới chỉ là những yếu tố để gây chú ý ban đầu, doanh nghiệp cần thấy được tiềm năng thật sự thì mới sẵn sàng nhận vào để đào tạo thêm.

Để đáp ứng được những yêu cầu trên, việc học đầy đủ kiến thức nền tảng, hoặc ít nhất nắm rõ kiến thức cần thiết cho công việc mục tiêu, là bước không thể bỏ qua. Không có kinh nghiệm hoàn toàn khác với không biết gì, vì vậy lý thuyết vững chắc không bao giờ là thừa. Song song đó, việc chủ động tập làm, thảo luận và trao đổi ở các hội nhóm chuyên môn giúp nâng cao kiến thức và trải nghiệm thực tế, đồng thời tạo dựng network cho bản thân. Tìm hiểu về thị trường, ngành nghề, doanh nghiệp cũng như những người đi trước trong lĩnh vực cũng góp phần giúp nắm bắt cơ hội và nâng cao tư duy nghề nghiệp. Ngoài ra, việc lập kế hoạch, đặt mục tiêu cụ thể và rút kinh nghiệm sau mỗi lần thực hành, cùng với sự chỉn chu trong tác phong khi phỏng vấn như trang phục, giờ giấc, đều là những yếu tố cho thấy sự sẵn sàng và tiềm năng để doanh nghiệp đào tạo.

Học cách tự tạo cơ hội cho bản thân là một kỹ năng quan trọng không kém việc trau dồi chuyên môn. Việc chủ động đăng bài giới thiệu bản thân lên các hội nhóm tìm việc, dù nhiều bạn còn e ngại vì sợ người quen nhìn thấy, đã là một cách tự tạo cơ hội thiết thực. Bán mình, tức là biết cách giới thiệu và thể hiện giá trị bản thân, là một kỹ năng khó chứ không chỉ đơn thuần là việc đăng CV lên mạng. Trước khi tìm việc, mỗi người nên tự hỏi bản thân đang có kiến thức gì, có mối quan hệ nào, đã từng làm được điều gì, bởi một CV có thể trống vì còn trẻ nhưng một tư duy trống rỗng thì cho thấy sự chưa sẵn sàng thực sự.

Phần lớn các bạn đang đi học hoặc mới ra trường đều chưa có nhiều kinh nghiệm để điền vào CV, vì vậy không cần quá lo lắng khi thấy bản thân chưa có thành tích nổi bật trong khi bạn bè cùng trang lứa đã đi làm hoặc có sản phẩm riêng. Về bản chất, nhà tuyển dụng vẫn sẽ ưu tiên những ứng viên đã có kinh nghiệm hơn. Do đó, để bù đắp cho khoảng trống này, ứng viên chưa có kinh nghiệm cần chứng minh cho nhà tuyển dụng thấy mình là người thực sự có tiềm năng phát triển.

Về mặt hình thức, một chiếc CV cần đảm bảo các yếu tố sạch, gọn, đẹp và rõ ràng. Ảnh sử dụng nên là ảnh chân dung thấy rõ mặt, hạn chế ảnh selfie, ảnh mờ, ảnh out nét hay ảnh toàn thân. Các thông tin cần được trình bày đầy đủ, sắp xếp ngăn nắp và dễ nhìn, đồng thời font chữ, cách dòng và chính tả phải đồng bộ, không có sai sót. Nếu cần thiết, nên chuẩn bị thêm một bản CV tiếng Anh để phòng trường hợp nhà tuyển dụng yêu cầu cả hai phiên bản. Các nền tảng như Canva hay Notion là lựa chọn phù hợp để thiết kế vì có sẵn nhiều mẫu CV đẹp, dễ tùy chỉnh.

Phần cover letter nên nêu rõ nguyện vọng, trình bày mạch lạc ý và mục tiêu, đồng thời câu chữ cần được chăm chút cẩn thận. Email gửi đi cũng nên là địa chỉ email dùng cho công việc, tránh các địa chỉ mang tính cá nhân, thiếu chuyên nghiệp. Trước khi hoàn thiện những yếu tố hình thức này, việc xác định rõ bản thân đang tìm công việc gì, ở lĩnh vực nào và công việc đó có thực sự phù hợp với mình hay không vẫn là bước cần làm đầu tiên.

Việc trình bày rõ mục tiêu trong CV giúp nhà tuyển dụng nắm được ứng viên đang thực sự hướng tới điều gì, từ đó đánh giá mức độ phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp. Mục tiêu ngắn hạn, thường trong khoảng dưới 3 năm hoặc từ 6 tháng đến 1 năm, có thể là mong muốn được tham gia thực hành, áp dụng kiến thức đã tích lũy vào công việc thực tế và hoàn thiện kỹ năng bản thân. Mục tiêu dài hạn, thường trên 3 năm, có thể là mong muốn trở thành nhân viên chính thức, lên vị trí leader, trưởng phòng hoặc nâng cấp chuyên môn. Với những bạn chưa có tầm nhìn xa, việc nêu cụ thể mong muốn nhận được gì và có thể đóng góp gì cho doanh nghiệp trong ngắn hạn cũng là một cách trình bày phù hợp.

Phần học vấn, bằng cấp, chứng chỉ, thành tích và hoạt động nên được liệt kê đầy đủ như những điểm cộng, chẳng hạn hoàn thành các khóa học marketing trực tuyến, chứng chỉ tiếng Anh, chứng chỉ tin học, tốt nghiệp loại xuất sắc hay các bằng khen từ hoạt động thi đua. Điều quan trọng là những chứng chỉ, bằng cấp này cần phục vụ được cho công việc đang ứng tuyển, bởi một chứng chỉ khiêu vũ sẽ không có nhiều ý nghĩa khi nộp hồ sơ vị trí kế toán. Vì vậy, trong thời gian còn đi học, việc vừa hoàn thành tốt chương trình học vừa tích cực tham gia hoạt động của trường, của ngành cũng là một hướng đầu tư đáng cân nhắc cho CV sau này.

Kỹ năng cứng và kỹ năng mềm được xem là hai lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất trong CV. Kỹ năng cứng là những thứ đã được học và rèn luyện ở trường lớp hoặc tự học bên ngoài, mang tính chuyên môn, kỹ thuật và phù hợp trực tiếp với yêu cầu công việc, ví dụ như kỹ năng thiết kế bằng Canva hoặc PowerPoint, kỹ năng phân tích dữ liệu hay kỹ năng edit video bằng CapCut. Càng có nhiều kỹ năng cứng được rèn luyện nhuần nhuyễn và áp dụng được vào công việc thực tế, tỉ lệ được lựa chọn sẽ càng cao, vì vậy việc học và thực hành nên được duy trì ngay cả khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Bên cạnh đó, kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc đội nhóm, quản lý thời gian, thuyết trình, thương lượng hay lãnh đạo giúp quá trình làm việc trở nên hiệu quả và dễ dàng hơn, đồng thời có thể được thể hiện rõ nét qua buổi phỏng vấn nếu vượt qua được vòng CV.

Một nguyên tắc cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là không nói dối trong CV, bởi đây là điều mà hầu hết mọi người đều đã nắm rõ. Quá trình tìm việc nhìn chung sẽ tương đối vất vả và tốn nhiều thời gian, đặc biệt với những bạn chưa có kinh nghiệm. Nếu vẫn còn loay hoay và chưa cảm thấy sẵn sàng, việc tiếp tục học hỏi và rèn luyện thêm là điều nên được ưu tiên trước khi bước vào hành trình tìm việc chính thức.

Với những bạn chưa có nhiều điều kiện, việc chịu khó học các khóa học miễn phí, tham gia các hội nhóm và tìm kiếm tài liệu trên các nền tảng trực tuyến rồi tự thực hành ở bất cứ đâu có thể là một hướng đi khả thi. Với những bạn muốn rút ngắn thời gian, việc đầu tư học phí cho các khóa học bài bản, kèm theo sự lựa chọn kỹ lưỡng về khóa học và giảng viên, cũng được xem như một khoản đầu tư xứng đáng cho bản thân.

Dưới đây là hướng dẫn trình bày CV công việc chi tiết:

Tham khảo bài viết của Anh Tấn Lê