Hội thảo khoa học quốc gia “Pháp luật kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh”
Quang cảnh Hội thảo
Tham dự Hội thảo, về phía Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật có: PGS.TS Vũ Trọng Lâm – Giám đốc, Tổng Biên tập. Về phía Đại học Kinh tế Quốc dân có: GS.TS Tô Trung Thành – Phó Giám đốc Đại học; GS.TS Trần Thọ Đạt – Chủ tịch Hội đồng Khoa học & Đào tạo; TS. Hoàng Xuân Trường – Trưởng khoa Luật; cùng đại diện lãnh đạo các Trường, Phòng ban, Khoa, Viện, Trung tâm; các nhà khoa học, chuyên gia pháp lý, nhà quản lý, giảng viên, nhà nghiên cứu và đại diện cộng đồng doanh nghiệp.
GS.TS Tô Trung Thành – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu
Phát biểu chào mừng Hội thảo, GS.TS Tô Trung Thành – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị. Cùng với đó, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải đã trở thành những yêu cầu chiến lược đối với năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.
Theo GS.TS Tô Trung Thành, những chuyển biến này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc hoàn thiện pháp luật kinh tế. Trong bối cảnh các quan hệ kinh tế ngày càng đa dạng, phức tạp và có tính xuyên biên giới, hệ thống pháp luật cần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch, đồng thời có khả năng thích ứng với sự xuất hiện của các công nghệ, mô hình kinh doanh và phương thức giao dịch mới. Việc hoàn thiện thể chế cần hướng tới bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, thuận lợi và thúc đẩy phát triển bền vững.
Từ góc độ của một cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa chất lượng thể chế, pháp luật kinh tế với năng lực cạnh tranh quốc gia và sự phát triển của doanh nghiệp. Một hệ thống pháp luật phù hợp sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giảm chi phí tuân thủ và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Ngược lại, những quy định thiếu rõ ràng, chồng chéo hoặc chậm thích ứng có thể làm gia tăng rủi ro pháp lý, hạn chế cơ hội phát triển.
Đặc biệt, GS.TS Tô Trung Thành nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học, xây dựng chính sách, tổ chức thi hành pháp luật và thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Trong đó, các trường đại học và viện nghiên cứu có vai trò cung cấp luận cứ khoa học, phát hiện những vấn đề mới và đánh giá tác động chính sách; các cơ quan quản lý tiếp nhận, vận dụng những kết quả nghiên cứu có giá trị; cộng đồng doanh nghiệp phản ánh khó khăn, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp từ thực tiễn.
Đối với Đại học Kinh tế Quốc dân, nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tham gia tư vấn chính sách tiếp tục là những nhiệm vụ trọng tâm. Nhà trường sẽ đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành, mở rộng hợp tác với các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp và doanh nghiệp, đồng thời tăng cường phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và các đối tác trong việc phổ biến những kết quả nghiên cứu có giá trị, góp phần đưa tri thức khoa học vào hoạt động xây dựng, thực thi pháp luật và quản trị doanh nghiệp.
PGS.TS Vũ Trọng Lâm – Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát biểu
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Vũ Trọng Lâm – Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho rằng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang tạo ra những thay đổi căn bản trong mô hình tăng trưởng, phương thức quản lý và phân bổ nguồn lực. Trong bối cảnh đó, pháp luật kinh tế cần được tiếp cận một cách tổng thể, có sự kết nối giữa các lĩnh vực đầu tư, thương mại, tài chính, công nghệ, dữ liệu và môi trường, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế hiện đại.
PGS.TS Vũ Trọng Lâm phân tích, sự phát triển của giao dịch điện tử, tài sản số, công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đang đặt ra nhiều vấn đề về giá trị pháp lý của giao dịch, chứng cứ điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền lợi người tiêu dùng, cạnh tranh và trách nhiệm của các chủ thể trong môi trường số. Trong khi đó, chuyển đổi xanh đòi hỏi những cơ chế pháp lý rõ ràng, minh bạch đối với giảm phát thải, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh và thị trường tín chỉ carbon.
Từ thực tiễn đó, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, pháp luật kinh tế cần phát huy vai trò kiến tạo môi trường phát triển, khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện cho các mô hình kinh tế mới, đồng thời bảo đảm khả năng kiểm soát rủi ro, bảo vệ lợi ích công cộng và quyền tự do kinh doanh.
Định hướng nội dung thảo luận, PGS.TS Vũ Trọng Lâm đề xuất tập trung vào năm nhóm vấn đề trọng tâm: hoàn thiện thể chế kinh tế và hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, hiện đại; xây dựng khung pháp lý cho các hoạt động kinh tế trong môi trường số; hoàn thiện pháp luật phục vụ chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững; nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; đồng thời nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam.
Bên cạnh việc nhận diện những bất cập và khoảng trống pháp lý, PGS.TS Vũ Trọng Lâm đề nghị các nghiên cứu, kiến nghị chính sách cần gắn chặt với thực tiễn, có cách tiếp cận liên ngành và chú trọng khả năng áp dụng. Các giải pháp không dừng lại ở việc đề xuất sửa đổi quy định mà cần làm rõ điều kiện thực hiện, nguồn lực, cơ chế phối hợp và phương thức đánh giá hiệu quả, qua đó nâng cao giá trị ứng dụng của các kết quả nghiên cứu.
Hội thảo nhận được sự quan tâm của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia và các cơ quan, tổ chức với 168 bài viết gửi tham dự. Trên cơ sở kết quả phản biện kín, Ban Tổ chức đã lựa chọn 66 bài viết đáp ứng yêu cầu để đăng trong Kỷ yếu Hội thảo. Các công trình nghiên cứu đề cập nhiều vấn đề thời sự, từ giao dịch điện tử, tài sản số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu cá nhân, cạnh tranh và quản trị doanh nghiệp số đến tín chỉ carbon, chuyển đổi năng lượng, tài chính xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu phát thải ròng bằng không.
Phiên tham luận khoa học tập trung làm rõ những vấn đề pháp lý nổi bật trong quá trình phát triển kinh tế số và chuyển đổi xanh tại Việt Nam, với bốn báo cáo chuyên sâu từ các nhà khoa học và chuyên gia pháp lý.
TS. Nguyễn Văn Cương – Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp trình tham luận tại Hội thảo
Mở đầu phiên tham luận, TS. Nguyễn Văn Cương – Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp trình bày báo cáo “Khuôn khổ pháp lý quản lý kinh tế số, nền tảng số tại Việt Nam và vấn đề cạnh tranh”, tập trung vào những yêu cầu đặt ra đối với hoạt động quản lý kinh tế số và bảo đảm cạnh tranh trong môi trường nền tảng số.
PGS.TS Trần Văn Nam – Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận tại Hội thảo
Tiếp đó, PGS.TS Trần Văn Nam – Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận “Tăng cường năng lực giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thông qua nền tảng VIAC E-CASE: Cơ hội, thách thức và bài học quốc tế”, tiếp cận vấn đề ứng dụng nền tảng số trong hoạt động giải quyết tranh chấp thương mại.
Luật sư Lưu Tiến Dũng – Chủ tịch Hội đồng luật sư thành viên, Công ty Luật TNHH La Défense trình bày tham luận
Ở góc độ thực tiễn pháp lý, Luật sư Lưu Tiến Dũng – Chủ tịch Hội đồng luật sư thành viên, Công ty Luật TNHH La Défense trình bày tham luận “Dữ liệu điện tử và chứng cứ điện tử trong giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại: Những vấn đề pháp lý trong kỷ nguyên số và yêu cầu hoàn thiện”, đề cập những vấn đề liên quan đến dữ liệu, chứng cứ điện tử trong hoạt động giải quyết tranh chấp.
TS. Trần Thị Hồng Nhung – Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận
Khép lại phiên báo cáo, TS. Trần Thị Hồng Nhung – Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận “Luật biến đổi khí hậu: Thực trạng và phương hướng hoàn thiện”, góp phần mở rộng góc nhìn về yêu cầu hoàn thiện pháp luật trước những thách thức của biến đổi khí hậu và chuyển đổi xanh.
PGS.TS Vũ Thị Lan Anh – GVCC Trường Đại học Luật Hà Nội (HLU) trao đổi tại Hội thảo
Bà Vũ Thị Hằng – Trưởng ban Thư ký tố tụng, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) trao đổi tại Hội thảo
Tiếp nối các tham luận, phiên thảo luận mở tạo diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp trao đổi quan điểm, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và thảo luận các giải pháp hoàn thiện pháp luật kinh tế. Những nội dung được đặt ra tập trung vào việc nâng cao khả năng thích ứng của hệ thống pháp luật trước sự phát triển của công nghệ, cải thiện hiệu quả thực thi, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình kinh tế mới.
GS.TS Lê Quốc Hội – Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo
Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, GS.TS Lê Quốc Hội – Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh: Các tham luận và ý kiến trao đổi tại Hội thảo đã cho thấy sự phong phú về hướng tiếp cận và chủ đề nghiên cứu, đồng thời phản ánh chất lượng cao của các công trình. Kết quả của Hội thảo là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị, góp phần bổ sung những luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình xây dựng và hoạch định chính sách, hoàn thiện pháp luật kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới, xây dựng nền kinh tế Việt Nam hiện đại, số hóa, xanh, bền vững và thích ứng với những biến chuyển nhanh chóng của thời đại.
Các đại biểu tham dự Hội thảo cùng chụp ảnh lưu niệm
Hội thảo khoa học quốc gia “Pháp luật kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh” góp phần tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học, hoạch định chính sách và thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp. Thông qua các tham luận và trao đổi học thuật, Hội thảo tiếp tục làm rõ yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế theo hướng đồng bộ, minh bạch, có khả năng thích ứng và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, qua đó đóng góp những luận cứ khoa học và thực tiễn cho tiến trình phát triển nền kinh tế số, kinh tế xanh và bền vững tại Việt Nam.
Một số hình ảnh tại Hội thảo:
Bài và ảnh: Phòng Truyền thông
Bài viết gần đây
